ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC.....

Istorijski arhiv Požarevac vrši stručni nadzor nad arhiviranjem, čuvanjem, stručnim održavanjem i odabiranjem bezvrednog registraturskog materijala koji se nalazi van arhiva, nalaže preuzimanje mera za otklanjanje utvrđenih nedostataka u pogledu zaštite arhivske građe i registraturskog materijala, preuzima, čuva i održava arhivsku građu, sređuje i obrađuje arhivsku građu, objavljuje je i omogućava dalje njeno korišćenje. Arhiv prikuplja arhivsku građu preuzimanjem od stvaralaca i drugih imalaca: kupovinom, primanjem na poklon, stavljanjem u depozit, prikupljanjem sećanja, ispisivanjem, mikrofilmovanjem i drugim oblicima reprodukovanja dokumenata koji se nalaze u drugim institucijama ili kod pojedinaca u zemlji ili u inostranstvu

Ustanova koja obezbeđuje integritet arhivske građe, njen kontinuitet, dostupnost, trajnost i autentičnost - svedoči o političkim, ekonomskim i kulturnim zbivanjima u istoriji jednog naroda.

Takva uloga daje joj značajno mesto u društvenom i kulturnom životu svake nacije.

Istorijski arhiv u Požarevcu osnovan je rešenjem Ministarstva prosvete NR Srbije aktom broj 24903 od 23. aprila 1948. godine kao arhivsko središte Požarevačkog kraja. Burna istorija ove ustanove teče preko promene statusa od Gradskog državnog arhiva, Međuopštinskog istorijskog arhiva kada ulogu osnivača preuzimaju sve opštine srezova Požarevac i Smederevo, do današnjeg Istorijskog arhiva - ustanove od značaja za opštine Braničevskog okruga

Česte promene statusa Arhiva nepovoljno su uticale na njegov rad. Opšti je utisak da značaj postojanja i rada ovakve ustanove nije kod nas dugo shvatan na pravi način, kako je to slučaj u razvijenom svetu u kome se arhivska građa čuva u specijalnim trezorima poput onih u najjačim državnim bankama. Zato je i razumljivo što su arhivskom depou dodeljivani neuslovni objekti.

Rad Arhiva, od izuzetnog društvenog značaja i neprocenjive istorijske vrednosti, započet je u veoma skromnim uslovima, u delu zgrade u ulici dr Vojislava Dulića br. 10, u kojoj se i sada nalazi. Tokom nepunih šest decenija marljivog sakupljanja, sređivanja i čuvanja arhivske građe sa teritorije Braničevskog okruga, Istorijski arhiv obogaćen je izuzetno vrednim fondovima i zbirkama koje su ponekad bile smeštane u čak jedanaest prinudnih smeštajnih depoa rasutih po gradu - u potkrovlju zgrade Skupštine opštine, u delu zgrade Likovnog kluba, u napuštenim ruiniranim dućanima i kafanama, podrumima, šupama, Staroj kasarni – paviljonu br.4” - neuslovnih, memljivih, vlažnih, neobezbeđenih prostora koji su „čuvali” arhivsku građu koja se mogla meriti na tone a imala je orijentaciono oko 5.500 dužnih metara.

Ruinirana krovna površina, prozori zatvoreni kartonima, vlaga koja razjeda drvo i ciglu, deponija u samom krugu zgrade - bio bi to najblaži opis objekta „Stara kasarna - paviljon br.4” u ul. Moše Pijade b.b., u kome su do 1997.g. čuvani fondovi i zbirke arhivske građe od velikog značaja za istoriju i kulturu Braničevskog okruga i Srbije.

Obeležavajući pet decenija postojanja, Istorijski arhiv je preduzeo značajne aktivnosti u cilju ostvarivanja adekvatne pozicije koju treba da ima u društvu. Učinjeni su ogromni napori na planu poboljšanja uslova rada, čuvanja i zaštite arhivske građe, u upravnoj i zgradi arhivskog depoa, i na finalizaciji zacrtanog programa adaptacije i sanacije zgrade depoa „Stara kasarna - paviljon br.4”. Istorijski arhiv u Požarevcu postaje stecište sagledavanja i izučavanja naše prošlosti, minulih zbivanja i događaja, tako da kao kulturna baština čuva naš identitet, kulturu i običaje, i našu postojanost pod ovim podnebljem.

U svojim trezorima Istorijski arhiv čuva izuzetne kulturne i istorijske vrednosti koje svedoče o brojnim vezama Braničevskog okruga, Požarevca i Požarevljana sa svetom - o razmeni iskustava, trgovini, prijateljstvu…

Obavlja se stalno praćenje rada registratura, evidentiranje registraturskog materijala, stručna pomoć, nadzor nad smeštajem i čuvanjem građe, dok se arhivska građa preuzima po zakonskim odredbama. Poslovi sređivanja arhivske građe sve se više prenose na registrature, kako bi se kod primljene građe težište bacilo na njenu obradu.

U depou Arhiva smešteno je oko 400 fondova nastalih na teritoriji Braničevskog okruga od kraja XVIII veka do danas, i neophodno je i urgentno adekvatno zaštititi arhivske fondove i zbirke koje poseduje Arhiv.

Ukupna količina arhivske građe koja se čuva je oko 5000 metara dužnih. Najveća količina arhivske građe nastala je posle 15. maja 1945. godine, a zatim iz prve polovine XX veka. Arhivska građa XIX veka je malo sačuvana, dok se ona iz XVIII veka svodi na pojedinačna dokumenta koja se čuvaju u zbirci poklona i otkupa odnosno varia. Među fondovima, za istoriju Braničevskog okruga i Republike Srbije, po značaju se izdvajaju: Načelstvo okruga požarevačkog Požarevac (1839 – 1922), Načelstvo sreza rečko – zviškog (1839 – 1944), Okružni sud u Požarevcu (1895 – 1928, 1931 – 1951), Velikogradištanska carinarnica (1906 – 1945), Požarevačka gimnazija (1919 – 1962), Parni mlin „Ignjat Bajloni i sinovi” Malo Crniće (1861 – 1941), Seoski narodni odbori Braničevskog okruga (1944 – 1962), Zbirka crkvenih matičnih knjiga - od 1791. god. do prve decenije XX veka, zbirka poklona i otkupa, varia i drugo.

Biblioteka Istorijskog arhiva u Požarevcu oformljena je 1951. godine. U okviru knjižnog fonda arhivske biblioteke nalaze se: publikovana arhivska građa arhiva u zemlji i inostranstvu, priručnici i rečnici raznih vrsta, enciklopedije, leksikoni, bibliografska i biografska izdanja, domaći i strani arhivistički udžbenici i priručnici, zatim dela iz opšte, nacionalne i zavičajne istorije, periodična izdanja gde najpre ubrajamo dnevne listove, arhivističke, bibliotekarske i istorijske časopise, zbornike zakona i uredbi, službene listove, monografije, jubilarna izdanja, izdanja o značajnim događajima, kao i zavičajne listove i časopise sa područja koje Arhiv obuhvata. Takođe su u sastav biblioteke uvršteni statuti, pravila i uredbe raznih društava i organizacija, spomenice ustanova i preduzeća, školski izveštaji, različiti katalozi sa izložbi i sličan materijal. Biblioteka brojni oko 6000 knjiga, 2951 časopios i 489 godišta novina i listova. U izradi je alfabetski i stručni katalog. Okosnicu biblioteke Istorijskog arhiva u Požarevcu čine dela iz istorije i arhivistike koja potpomažu stručno usavršavanje.

Posebna vrednost biblioteke predstavlja 95 starih i retkih knjiga. Među njima nalaze se i sledeći naslovi: „Zbornik zakona i uredbi, i uredbenih ukaza, izdani u knjažestvu Srbskom, od aprila 1840. godine do konca decembra 1844. godine” II deo, Beograd, 1845; „Uredba o esnafima”, Beograd 1847; „Zakonik građanski za Knjažestvo Srbsko, obnarodovan na Blagovjesti 25. marta 1844. godine”, Beograd 1844; „Zakon o crkvenim vlastima pravoslavne vere”, Beograd 1862. Značajno mesto zauzimaju zavičajni književni časopisi Braničevskog okruga: „Braničevo” i „Stig”, zavičajnih novina - „Reč naroda” i „Građanin”, pojedini brojevi retkih i važnih časopisa: „Bogoslovlje”, „Branič” - list za pravne i državne nauke, „Venac” - književni omladinski list, „Vesnik srpske crkve” - list svešteničkog udruženja, „Glasnik Profesorskog društva”, „Godišnjica Nikole Čupića” i drugi.

Istorijski arhiv u Požarevcu je 1987. godine bio suizdavač sa Istorijskim institutom u Beogradu na izdavanju Braničevskog teftera iz 1467. godine, a još 1957. godine objavljen je Požarevački alamanah.

Kulturno – prosvetna delatnost Istorijskog arhiva u Požarevcu usmerena je ka organizovanju prigodnih tematskih izložbi i za pedesetšest godina postojanja Arhiv je priređivao brojne izložbe i ostvario mnoga gostovanja širom nekadašnje Jugoslavije. Izdvojićemo nekoliko značajnih postavki iz neposredne prošlosti. Pomenimo izložbu „Sto godina od osnivanja zemljodelsko - šumarske škole u Požarevcu” 1973. – izložbe koje se još sećaju mnogi Požarevljani.

 

Na osnovu člana 28. stav 2. Zakona o kulturi („Službenn glasnik RS", br.72/09) i na osnovu člana 27. stav 1. tačka 9) Statuta grada Požarevca („Službeni gaasnik grada Požarevca", br. 9/09-prečišćen tekst), Skupština grada Požarevca, na sednici održanoj 10.03.2011.godine, donela je

REŠENJE

o davanju saglasnosti na Statut ustanove Istorijski arhiv u Požarevcu

 

Statut u PDF formatu možete preuzeti ovde

 

INFORMATOR O RADU ISTORIJSKOG ARHIVA POŽAREVAC 2010 (u PDF formatu - 255 Kb)

SADRŽAJ
1. Osnovne informacije o Istorijskom arhivu Požarevac
2. Informacije od javnog značaja
3. Troškovi postupka
4. Informator o radu organa
5. Održavanje obuke zaposlenih
6. Održavanje nosača informacija
7. Postupak dobijanja informacija od javnog značaja od Istorijskog arhiva
Požarevac
8. O Istorijskom arhivu Požarevac
8.1. Nadležnost Istorijskog arhiva Požarevac i zakonska regulativa
8.2. Organizaciona struktura Istorijskog arhiva Požarevac
- Unutrašnja organizacija i sistematizacija
- Imena i zvanja rukovodilaca
- Kadrovska struktura
9. Podaci o budžetu Istorijskog arhiva Požarevac
10. Podaci o imovini Istorijskog arhiva Požarevac
11. Usluge koje Istorijski arhiv Požarevac pruža
12. Procedura za korišćenje arhivske građe
13. Pisarnica
14. Podaci o načinu i mestu čuvanja nosača informacija i vrstama
informacija koje poseduje

 

Na osnovu člana 24. stav 2. i 3. Zakona o radu („Službeni glasnik RS", broj 24/05), člana 36. stav 1. tačka 6. Statuta Istorijskog arhiva Požarevac (broj: 360/1 od 20.03.2009. godine), člana 7. Pravilnika o izmenama i dopunama Pravilnika o sistematizaciji poslova i radnih mesta u Istorijskom arhivu Požarevac (broj: 763/2 od 21.07.2009.godine), a u skladu sa Zaključkom Gradskog veća Grada Požarevca (broj: 01-06-96/2009-15 od 07.08.2009.godine), direktor Istorijskog arhiva Požarevac, uz saglasnost Gradskog veća Grada Požarevca, donosi:

PRAVILNIK O SISTEMATIZACIJI POSLOVA I RADNIH MESTA U ISTORIJSKOM ARHIVU POŽAREVAC

 

Pravilnik u PDF formatu možete preuzeti ovde

Na osnovu člana 23. stav 1. tačka 5. Statuta Istorijskog arhiva Požarevac (broj: 331/1 od 04.05.2005.godine), Upravni odbor Istorijskog arhiva Požarevac, na svojoj sednici održanoj dana 17. juna 2005. godine, doneo je:

PRAVILNIK O UNUTRAŠNJOJ ORGANIZACIJI ISTORIJSKOG ARHIVA POŽAREVAC 

Ovaj dokument u PDF formatu možete preuzeti ovde

• Fakultet za poslovne studije i Istorijski Arhiv Požarevac potpisali su sledeći sporazum o saradnji :

Potpisnici ovog Sporazuma zajednički konstatuju da su razvoj naučne misli, sprovođenje adekvatnih naučnih istraživanja, korišćenje naučno zasnovanih metoda u analizi aktuelnih pitanja, primenat savremenih naučnih saznanja i rezviltata u zemlji i inostranstvu na uslove poslovanja u datim okolnostima, osnova strategije održivog razvoja i uključivanja domaćih privrednih subjekata, na ravnopravnoj osnovi, u tržišnu utakmicu, kako u okvirima nacionalno određenog tržišta, tako i na regionalnom, pa i na globalnom tržištu.

 

• Na bazi zajedničke želje i obostranog interesa da se nastave i da se dalje razvijaju tradicionalno dobri i prijateljski odnosi i stručna saradnja, Istorijski arhiv Požarevac (Srbija) i Istorijski arhiv Ptuj (Slovenija), dana 14. decembra 2010. godine, utvrđuju

PROTOKOL O SARADNJI

 

• Istorijski arhiv Požarevac i Eparhija Braničevska, posvećeni očuvanju duhovnog nacionalnog i kulturnog blaga i identiteta srpskog naroda, a radi zaštite arhivske građe od izuzetnog značaja za Eparhiju vraničevsku, nauku i kulturu.

 

Content 7